Rzeki (nie)zaginione: Ner

To jedna z tych łódzkich rzek, co do której nikt nie ma wątpliwości, że rzeką jest. W granicach naszego miasta to właśnie ona osiąga największą szerokość, choć w kategorii całkowitej długości ustępuje jednak Bzurze. Ner jest rzeką należącą do zlewni Odry, a jedynym, co je dzieli, to Warta. Do Neru uchodzi kilka łódzkich rzek – Łódka i Jasieniec robią to już poza granicami miasta, natomiast Jasień i Dobrzynka oddają swoje wody jeszcze w Łodzi.

Niegdyś źródła Neru biły we wschodniej części miasta i do dziś możemy obserwować ślady tego stanu w formie sieci rowów melioracyjnych i niewielkich śródpolnych małych stawów na Widzewie w okolicach Mileszek. Aktualnie źródła Neru przesunęły się i stopniowo opuszczają teren Łodzi wskutek zmiany stosunków wodnych. Resztki tego ważnego systemu chronione są w formie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Źrodła Neru, zlokalizowanego przy ulicach Gminnej i Ziemiańskiej, blisko południowo-wschodniej granicy miasta.

Rzeka po opuszczeniu Łodzi nabiera wody, a zarazem mocy, by ponownie ją odwiedzić i wypełnić największy i dobrze znany łodzianom zbiornik – Stawy Stefańskiego, których powierzchnia to 11 ha. Natomiast jeden z najpiękniejszych odcinków Neru znajduje się na południe od łódzkiego lotniska. Tam dolina zachowała swój naturalny charakter i można w niej obserwować charakterystyczne dla rzek nizinnych meandrowanie. W tych okolicach znajduje się również użytek ekologiczny Olsy nad Nerem.

Występuje tam ciekawy typ lasu uzależniony od warunków bagiennych, jakim jest ols porzeczkowy. To właśnie z takich miejsc pochodzą dobrze nam wszystkim znane z przydomowych ogródków porzeczki czarne. Inna ciekawą rośliną jest czermień błotna, której kwiaty przypominają popularny skrzydłokwiat.

Ner ze względu na swoje rozmiary, ale i bardzo różnorodną dolinę, stwarza świetne warunki dla dzikiej przyrody i nad jego brzegami występują zwierzęta, które trudno spotkać w innych częściach miasta. Jednym z nich jest najrzadszy gatunek dzięcioła występującego na ziemi łódzkiej, czyli dzięcioł zielonosiwy. Wzdłuż rzeki żyją też wydry, a na łąkach i polach w dolinie – czajki, dudki i sieweczki rzeczne. Dolina Neru ma też olbrzymie znaczenie dla płazów. Występują tam niemal wszystkie gatunki, które pojawiają się na terenie miasta, w tym kumaki, traszki, grzebiuszki i rzekotki. W przeszłości przyroda tego miejsca była jeszcze bogatsza – w połowie XX w. to tutaj po raz ostatni obserwowano w pełni dzikie żółwie błotne.

Ner jest rzeką, która odczuła wpływ przemysłowej historii Łodzi. Jako odbiorca wód z dwóch głównych „fabrycznych” rzek, jakimi była Łódka i Jasień, do koryta trafiały dziesiątki groźnych substancji. Po wybudowaniu kanalizacji ściekowej to właśnie do Neru docierały nieoczyszczone ścieki z całego miasta. Dopiero wraz z początkiem XXI w. łódzka oczyszczalna ścieków zaczęła skutecznie niwelować wpływ wyrzucanych do rzeki nieczystości. Fakt ten w sposób znaczący poprawił stan wód Neru, ale nie rozwiązał wszystkich problemów – przez niedoskonałe technologie wciąż pojawia się w nich wiele substancji chemicznych, w tym mikroplastik. Dlatego tak ważne jest, żebyśmy nie wrzucali żadnych odpadów do systemu kanalizacji. Bo ostatecznie może się okazać, że pozornie niewinny, zwykły patyczek do czyszczenia uszu, dotrze do Neru!