The Human Garden. Malarstwo Katarzyny Moczulskiej w kontekście projektów sztuki użytkowej: Pani Jurek, Romana Modzelewskiego, Arkadiusza Szweda, Oskara Zięty

Wernisaż: 25.04.2025 r., godz. 17.00 

Spotkanie autorsko-kuratorskie na wystawie: 29.05.2025 r., godz. 17:00. Więcej o spotkaniu.

Kuratorka: Adriana Usarek 

Artystka: Katarzyna Moczulska

Wystawa „The Human Garden” (Ogród człowieczy), będąca kontynuacją wieloletniej już współpracy Miejskiej Galerii Sztuki w Łodzi i Łódź Design Festival, prezentuje twórczość malarską łódzkiej artystki Katarzyny Moczulskiej. Ekspozycja w Galerii Bałuckiej obejmuje premierowe prace malarki, tworzone z myślą o pierwszej indywidualnej wystawie w rodzinnym mieście. W pracach z cyklu Inside-Outside pojawiają się ikoniczne projekty współczesnego designu, m.in. fotele RM58 zaprojektowane przez Romana Modzelewskiego, lustra (tafla i rondo) oraz wazony Oskara Zięty, lampy Pani Jurek, czy porcelanowe projekty Arkadiusza Szweda. Warto przypomnieć, że cykl Inside – Outside jest tworzony od 2021 roku, a swoją premierę miał w Galerii Pinakoteka w Gdańsku w 2023 roku. Powstałe obrazy olejne, często w dużych formatach, wciągają widza w wykreowaną przez artystkę rzeczywistość.

Na wystawie prace Katarzyny Moczulskiej zestawione są z autentycznymi obiektami, które stały się inspiracją do namalowania obrazów, realne i namacalne obiekty korespondują z narracją stworzoną przez twórczynię na płótnach. Poprzez taki zabieg artystyczny Moczulska połączyła w swojej twórczości obydwa światy będące względem siebie niejako w opozycji – sztuki i dizajnu, gdyż ,,działanie (dizajnera) polega na zagarnianiu sztuki do świata codzienności, użyteczności, opozycyjnie do artysty, który wtłacza przedmioty codziennego użytku do świata sztuki”.

Wykorzystanie przedmiotów ze świata dizajnu może być interpretowane jako forma komentowania współczesnej kultury materialnej, w której zacierają się granice pomiędzy dziełem artysty a przedmiotem użytkowym. Jest to zamierzone oddziaływanie na odbiorcę, by skłonić go do refleksji i zakwestionowania dotychczasowych założeń względem sztuki.

„Powinnością wszystkich rzeczy jest dawanie szczęścia. Jeśli go nie dają, są bezużyteczne albo i szkodliwe” – pisał Luis Borges. Przestrzeń, w której przebywamy ma wpływ na naszą percepcję świata i nastawienie do rzeczywistości. Żyjemy w czasach nadmiaru, ale nie trzeba mieć wszystkiego, żeby być szczęśliwym. Ważną rzeczą jest, by umieć „odgadywać niepowtarzalną indywidualność przedmiotów, wyczuwać ją nawet w przedmiotach identycznych, wytwarzanych seriami, wydających się nam jednakowymi”. By podkreślić wyjątkowość przedmiotów dizajnu w masowym wykonaniu, kreuje się je także poprzez powierzchowną estetyczną manipulację. Stają się dzięki temu źródłem doznań estetycznych wynikających z patrzenia na nie i zachwycania się nimi. Dają wytchnienie od szarej codzienności, podobnie jak ogród będący ucztą dla zmysłów, w którym można odpocząć i zrelaksować się.

Obrazy Katarzyny Moczulskiej ukazują sztukę użytkową nie tylko jako narzędzie tworzenia przestrzeni. Podobnie jak ogrody są metaforą pamięci lub wyobraźni, i jak przedmioty opowiadają o człowieku. Przedmiot, odwołując się do gustu i wiedzy, akcentując indywidualność człowieka jako wysublimowanego odbiorcy w zestandaryzowanym świecie, w pośredni sposób opowiada o kondycji współczesnego człowieka, który manifestuje poprzez rzeczy i dobra materialne to, kim jest.

Odkrywając piękno codziennych przedmiotów, musimy mieć świadomość, że oddziałują one na nasze ciała, nawyki, sposób myślenia i działania. Wszystko, co nas otacza, jak: porcelanowe filiżanki, dekoracyjne talerze, wazony, misy, lampy wzbudzają emocje i mówią najwięcej o tożsamości ich właścicieli. Nie tylko człowiek stwarza przedmiot, lecz zachodzi także symetryczna relacja zwrotna: przedmioty również wpływają na myślenie i zachowanie człowieka, współkształtują też życie społeczne. Dowiedziono, że zwykłe przedmioty odgrywają w życiu społecznym główną rolę. Przedmioty żyją, są częścią zbiorowości, wspólnoty, nie mają stałej tożsamości, ulegają zmianie w zależności od kontekstu i upływającego czasu, który odciska na nich swoje piętno. Na życie przedmiotów wpływa konfiguracja różnych relacji. Mogą one być pretekstem do refleksji na temat tego, co ludzkie. Zatem „The Human Garden” może okazać się przestrzenią do odkrywania i wyrażania naszego człowieczeństwa.

Przedmioty mają swoją biografię kulturową. Biografie rzeczy, są niepowtarzalne, mogą być niebywałe, a czasem zwyczajne, ale zawsze jednostkowe, tak jak w przypadku każdego człowieka. Znaczenie przedmiotów nie ogranicza się wyłącznie do ich aktualnych, materialnych własności, lecz wynika także ze sposobu, w jaki funkcjonowały przez cały okres swojego życia. „Jeśli chcemy zrozumieć, co przedmiot robi tu i teraz, musimy zajrzeć w jego przeszłość (…). Porcelanowy talerzyk może być najpierw towarem, później prezentem ślubnym symbolizującym relację między młodym małżeństwem a rodzicami, następnie przedmiotem znaczącym uroczystości rodzinne, z czasem ulegać spowszednieniu, służyć jako podstawka pod doniczkę, wreszcie nabrać wartości sentymentalnej jako pamiątka, a po kolejnych dziesięcioleciach zyskiwać na wartości handlowej, przyjmując rolę antyku”.

Poprzez takie, a nie inne zestawienie przedmiotów i osadzenie ich w nowym otoczeniu, malarka osiąga ciekawe efekty wizualne, efekty niesamowitości, oniryczności. Prace ukazują odbiorcy, jak przedmioty codziennego użytku mogą nabierać nowego znaczenia prezentując duchową, niewidoczną dla wzroku, stronę rzeczywistości materialnej, problemy nurtujące współczesnego człowieka, takie jak: relacje międzyludzkie – budowane osobiście lub tylko online, czy osamotnienie i poczucie wewnętrznej pustki. Motywy zaczerpnięte ze świata dizajnu (np. iPhone z aplikacją OpenAl), osadzone w kontekście codzienności (popularna zupa z regionu łódzkiego – zalewajka) stają się elementem tych opowieści. Inspiracją do obrazów „Poranna kawa z chatem GPT” i „Zalewajka” były naczynia z kolekcji „Ślad człowieka”, które zostały wyprodukowane jako część projektu „Ludzie z fabryki porcelany”. Jego autorami są: antropolożka Ewa Klekot oraz ceramik Arkadiusz Szwed, którego celem było zwrócenie uwagi na podmiotowość pracowniczek i pracowników fabryki porcelany w Ćmielowie.

Ponadto na ekspozycji znajduje się tytułowy obraz „The Human Garden” (after Rachel Ruysch) oraz dyptyk „Primavera” i „Today, Tomorrow”* z motywami kwiatowymi inspirowanymi słynnymi klockami firmy LEGO oraz kompozycje malarskie „The Best Friends”, w których widzowie rozpoznają klasyki polskiego dizajnu zaprojektowane m.in. przez wspomnianych: Panią Jurek, Oskara Ziętę, czy też Romana Modzelewskiego.

Twórczość Katarzyny Moczulskiej przemawia do widzów na wielu poziomach, oferuje odbiorcy nie tylko estetyczne przeżycie, ale daje także możliwość refleksji na temat zagrożeń i problemów, z jakimi mierzy się współczesny człowiek, żyjący w nieustannym pośpiechu. Wystawa w Galerii Bałuckiej jest okazją, by chociaż na chwilę przystanąć, bo motywy zaczerpnięte ze świata dizajnu, osadzone w kontekście codzienności, pobudzając zmysły i wyobraźnię odbiorców stanowią doskonały pretekst, by bliżej poznać ich historię.

Projektanci: Pani Jurek, Roman Modzelewski, Arkadiusz Szwed, Oskar Zięta 

Kompozycja kwiatowa autorstwa Pani Wiosny z kwiatów ciętych i Lego Flowers.